Dinsdag, 20 januari 2026
Een bijzonder interessante lezing bijgewoond, georganiseerd door Actueel Denken en Leven Brugge:
‘Wat is vrijmetselarij? Op het spoor van een initiatiek genootschap’.
De spreker was David Vergauwen, directeur van Cedom-Madoc . Met een academische achtergrond in geschiedenis, kunstgeschiedenis en musicologie (UGent en VUB), en een doctoraat in de geschiedenis op zak, gidste hij ons op een heldere en toegankelijke manier door de wereld van de vrijmetselarij.
Al snel werd duidelijk dat vrijmetselarij zich niet zomaar laat vatten in één definitie. Is het een godsdienst? Een religie? Een levenshouding? Een filosofie? Vergauwen nam ons mee naar de oorsprong van het genootschap en ontrafelde stap voor stap wat vrijmetselarij wél – en vooral ook niet – is.
In een notendop, een korte inhoud van de presentatie:
Het doel van de vrijmetselarij is het bereiken van een hoger spiritueel en ethisch niveau, via onderling overleg en rituelen. Vertrekkend vanuit de vrije wil van het individu streven de leden naar geestelijke en morele ontwikkeling, onderlinge waardering en wederzijdse hulp. Centraal staat het geloof in de maakbaarheid van de mens: de overtuiging dat de mens zichzelf blijvend kan verbeteren, zowel op individueel als op collectief niveau.
De gebruikte symboliek verwijst naar de tempelbouw van koning Salomo, die symbool staat voor de ‘tempel van de maatschappij’: een samenleving die voortdurend in opbouw is.
Graden en rituelen
Binnen de vrijmetselarij onderscheidt men drie graden, waarbij elke overgang gepaard gaat met een individueel ritueel:
- de leerling
- de gezel
- de meester
De loge: plaats van ontmoeting en ritueel
Vrijmetselaars komen op regelmatige basis samen in een loge, een afgesloten ruimte die bestaat uit twee delen:
- De voorhof
- De tempel
In de voorhof vinden de zogenaamde comparities plaats. Tijdens zo’n bijeenkomst brengt een lid een lezing, een bouwstuk genoemd, gevolgd door een gedachtewisseling.
De tempel is de ruimte waar de ceremonies plaatsvinden. Ze is altijd rechthoekig en zorgvuldig geordend. Aan de oostzijde zetelen onder meer de voorzittend meester, de secretaris en de redenaar. De leden nemen plaats aan de noord- en zuidzijde, onder toezicht van een eerste en tweede opziener. Daarnaast zijn er nog diverse functies zoals bv. de penningmeester, ceremoniemeester… elk met een eigen rol binnen de loge en de rituelen.
Toetreden tot de vrijmetselarij
Toetreden kan op twee manieren:
- je wordt gevraagd
- of je meldt jezelf aan
Uiteindelijk beslist de loge collectief over de aanname van een nieuw lid.
Het was een bijzonder verhelderende lezing, die voor mij een eerste licht wierp in wat tot dan toe vooral maçonnieke duisternis was.
